Trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã phải trải qua rất nhiều cuộc chiến đấu để chống lại quân xâm lược. Một dân tộc nhỏ luôn phải chống chọi với những thế lực xâm lăng hùng mạnh gấp nhiều lần, chúng ta đã phải dùng máu xương của mình để chiến đấu bảo vệ đất nước. Trong hoàn cảnh lịch sử như vậy đã tạo nên những nhà quân sự kiệt xuất, với nghệ thuật quân sự thông minh, linh hoạt đã khiến kẻ thù phải khiếp sợ, cuối cùng dân tộc ta đã chiến thắng.
Để làm sáng tỏ những trang vàng lịch sử chiến công của dân tộc Việt Nam đã làm thế giới phải ngưỡng mộ, Thư viện tỉnh Vĩnh Phúc xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc cuốn sách “Những trận đánh nổi tiếng trong lịch sử các triều đại Việt Nam”. Cuốn sách nằm trong bộ sách “Việt Nam- Đất nước- Con người” do nhóm Trí Thức Việt biên soạn, nhà xuất bản Hồng Đức ấn hành năm 2020.
Với độ dày 211 trang, khổ 19cm, cuốn sách “Những trận đánh nổi tiếng trong lịch sử các triều đại Việt Nam” giúp bạn đọc tiếp cận những bài viết giới thiệu, phân tích những trận đánh nổi tiếng theo tiến trình thời gian, như: trận đánh Đầm Dạ Trạch (năm 547); 3 Trận đánh trên sông Bạch Đằng (năm 938, năm 981 và năm 1288) ; Trận thủy chiến Đông Kinh; Trận chiến sông Như Nguyệt; Chiến lược Bình Lệ Nguyên; Trận Vạn Kiếp- Lục Đầu; Trận Tây Kết (1285); Trận Vân Đồn; Chi Lăng- Xương Giang; Trận Rạch Gầm- Xoài Mút; Trận Ngọc Hồi- Đống Đa (1789)… Chúng ta cùng nhau tìm hiểu những trận đánh làm nên tên tuổi những anh hùng hào kiệt có trong cuốn sách này nhé!
Những trang đầu của cuốn sách, bạn đọc sẽ được biết đến cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm đầu tiên của người Việt. Theo truyền thuyết, từ thời Hùng Vương, tổ tiên chúng ta vừa dựng nước đã phải đánh giặc giữ nước, đó là cuộc kháng chiến đánh đuổi giặc Ân của Thánh Gióng và hiện nay vẫn còn đền thờ và những vết tích chứng thực thời Hùng Vương giữ nước. Còn cuộc kháng chiến của An Dương Vương chống lại nhà Tần chính là cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm đầu tiên của người Việt có sử sách ghi chép, trong sách Hoài Nam Tử và Sử ký Tư Mã Thiên. Với cuộc chiến đầu tiên này, thành Cổ Loa và các vũ khí bảo vệ thành như nỏ Liên Châu là những sáng chế lớn về kỹ thuật, thể hiện tư duy quân sự độc đáo của nhân dân Âu Lạc. Chi tiết cụ thể ra sao, các bạn mở trang 7-14 của cuốn sách để tìm hiểu nhé!
Ngay ở trang bìa cuốn sách được minh họa bằng hình ảnh trận địa cọc ngầm nhô lên khỏi mặt nước, hình ảnh này chắc chắn bạn đọc nhớ ngay đến những trận đánh trên sông Bạch Đằng. Thật vậy, sông Bạch Đằng chính là dòng sông nổi tiếng trong lịch sử nước ta đã diễn ra 3 trận đánh giặc ngoại xâm và đều chiến thắng vang dội, thể hiện độ mưu trí, dũng cảm của quân và dân ta. Đầu tiên phải kể đến “Trận Bạch Đằng I năm 938” do Ngô Quyền trực tiếp chỉ huy. Đây là trận quyết chiến lược, là cuộc đọ sức giữa dân tộc ta và quân Nam Hán. Một trận đánh lớn tiêu diệt đạo quân binh thuyền giặc ngay tại vùng cửa sông Bạch Đằng, nơi chúng buộc phải đi qua để có thể tiến vào nội địa nước ta. Ngô Quyền bố trí một trận địa cọc ngầm dưới sông Bạch Đằng và bố trí một lực lượng mai phục trên sông. Cuối 938, quân Nam Hán kéo đạo quân thủy tiến vào nước ta. Giặc tới, nước triều đang lên ngập bãi cọc ngầm, Ngô Quyền cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến, dụ quân giặc từ vịnh Hạ Long vào sông Bạch Đằng rồi vờ thua chạy. Đợi khi nước thủy triều rút xuống, Ngô Quyền hạ lệnh cho toàn quân đánh trở lại, Lưu Hoằng Tháo tử trận. Thủy quân giặc hốt hoảng quay đầu chạy. Ra đến gần cửa biển, thuyền địch đâm phải cọc nhọn, bị vỡ và đắm rất nhiều. Quân giặc phần bị giết, phần chết đuối, phần còn lại phải đầu hàng hoặc bị quân ta bắt sống. Cuộc chiến đấu diễn ra và kết thúc chỉ trong vòng một con nước triều, nghĩa là chỉ trong vòng một ngày. Chiến thắng Bạch Đằng đã chầm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc của dân tộc ta, mở ra thời kỳ độc lập lâu dài cho đất nước. Đó là cuộc chiến tranh chống xâm lược tiêu biểu nhất cho lối đánh thần tốc, có hiệu quả cao của dân tộc.
Tiếp theo là Trận Bạch Đằng II năm 981, quân và dân Đại Cồ Việt dưới dự lãnh đạo của Lê Hoàn (Lê Đại Hành) đã ghi thêm vào trang sử vàng chống giặc ngoại xâm một chiến công sáng chói. Đỉnh cao chiến công ấy là trận quyết chiến chiến lược trên sông Bạch Đằng lịch sử ngày 28/4/981 chống quân Tống xâm lược. Lê Hoàn giả vờ xin hàng khiến quân giặc tưởng thật mà lơ là việc phòng bị. Mặt khác, ông bí mật tăng cường lực lượng chuẩn bị một trận quyết chiến giáng đòn quyết định. Ông chọn một khúc sông hiểm yếu rồi bố trí quân mai phục chờ sẵn. Diễn biến trận Bạch Đằng II diễn ra như thế nào, bạn đọc lật giở trang 27-33 để biết chi tiết nhé!
Trận Bạch Đằng III năm 1288 do Hưng Đạo Vương lãnh đạo đánh quân Nguyên- Mông. Trận chiến trên sông diễn ra ác liệt, đích thân vua Trần và Trần Hưng đạo cầm quân tham chiến. Quân ta càng đánh càng mạnh, quân Nguyên phần bị chết đuối, phần bị trúng tên giáo mác máu chảy loang cả khúc sông. Quân ta bắt được hơn 400 chiến thuyền giặc, gần như toàn bộ thủy quân Nguyên bị tiêu diệt. Chiến lược của trận đấu ra sao mà quân địch bị tổn thất nặng nề như vậy? Các bạn tìm đọc tại trang 84-89 cuốn sách để tự tìm cho mình câu trả lời nhé!
Cũng những trận đánh giặc trên sông còn có: Trận thủy chiến Đông Kinh (1077) do phò mã Thân Cảnh Phúc triều đình nhà Lý chỉ huy; Trận chiến trên sông Như Nguyệt (1077) do Lý Thường Kiệt chỉ huy; Trận Vạn Kiếp- Lục Đầu do tướng tài Trần Quốc Tuấn làm tướng công tiết chế thống lĩnh toàn quân… Với Trận chiến trên sông Như Nguyệt, tháng 10/1076, Quách Quỳ được vua Tống cử làm thống soái chỉ huy 10 vạn quân chiến đấu và 20 vạn quân tải lương tấn công Đại Việt. Lý Thường Kiệt lên kế hoạch: đánh bại cánh quân thủy, không cho chúng hợp nhất với quân đường bộ, bố trí lực lượng chặn địch trên các cửa ải biên giới, xây dựng chiến tuyến Nam sông Như Nguyệt để phòng ngự nhằm chặn đứng cuộc tiến công của quân Tống. Trận đánh trên sông Như Nguyệt nằm trong tổng thể ý đồ chiến lược của Lý Thường Kiệt (Tiến công sang đất địch- tổ chức phòng ngự chiến lược để phản công đánh bại hoàn toàn ý đồ xâm lược) là bước phát triển của nghệ thuật giữ nước, khẳng định chủ quyền dân tộc. Ta đã chủ động phòng ngự, phòng ngự trong thế giặc mạnh và phòng ngự thắng lợi.
Thế kỷ 15, ta có Trận Chi Lăng- Xương Giang (1427). Chiến thắng Chi Lăng- Xương Giang với những trận đánh vang dội ở Chi Lăng, Cần Trạm, Phố Cát, Bình Than, Xương Giang là chiến công oanh liệt nhất trong 10 năm anh dũng đấu tranh của nghĩa quân Lam Sơn. Trong 26 ngày đêm quyết chiến, quân dân ta đã tiêu diệt toàn bộ 10 vạn quân Liễu Thăng, 5 vạn quân Mộc Thạch. Triều đình nhà Minh hốt hoảng phải ra lệnh bãi binh. Trong chiến thắng này, Lê Lợi và Nguyễn Trãi đã sử dụng tài tình những biện pháp chính trị để đánh địch. Việc kết hợp tiến công quân sự với nghi binh, địch vận, vận dụng thành công các hình thức chiến thuật: phục kích, tập kích, truy kích, tác chiến trận địa…đánh dấu bước trưởng thành vượt bậc trong nghệ thuật quân sự của quân ta.
Cuối thế kỷ 19, dưới triều đại nhà Nguyễn, là triều đại cuối cùng trong lịch sử phong kiến Việt Nam, ta có “Cuộc chiến bảo vệ Đà Nẵng (1858-1860)”. Đây là trận đánh mà Pháp bị thiệt hại nặng nề và là trận thắng duy nhất của triều đình nhà Nguyễn từ khi Pháp xâm lược Việt Nam 1858-1884. Sau 5 lần đánh chiếm, Pháp rút khỏi Đà Nẵng vì thất bại. Chi tiết trận đánh ra sao, các bạn lật giở đến những trang cuối cùng của cuốn sách để cùng tìm hiểu nhé!
Với 29 trận đánh tiêu biểu, cuốn sách “Những trận đánh nổi tiếng trong lịch sử các triều đại Việt Nam” giúp bạn đọc thấy được ý chí chiến đấu, tài thao lược, thông minh trong chiến lược, thể hiện nghệ thuật quân sự Việt Nam. Mặc dù là đất nước nhỏ bé, thế lực còn hạn chế nhưng với tài thao lược, ý chí quật cường, dũng cảm, dân tộc ta đã đánh đuổi được biết bao thế lực xâm lược. Qua cuốn sách, chúng ta luôn thấy tự hào về những trang vàng lịch sử, thêm yêu tổ quốc Việt Nam.
Cuốn sách “Những trận đánh nổi tiếng trong lịch sử các triều đại Việt Nam” hiện đang được phục vụ tại phòng Đọc và phòng Mượn, ký hiệu sách 201004457; 202006617-8. Thư viện tỉnh Vĩnh Phúc trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!
Hải Hà