Trong lịch sử đấu tranh của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam đã có rất nhiều tấm gương anh hùng thiếu niên. Đó là Kim Đồng, Vừ A Dính, Lê Văn Tám, Phạm Văn Đa, Kpă Klơng, Nguyễn Bá Ngọc…các chiến sỹ nhỏ tuổi trong Đội du kích thiếu niên Đình Bảng, các chiến sỹ Vệ út trong Trung đoàn thủ đô Hà Nội những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược…Dù trong bất kỳ hoàn cảnh khó khăn nào, những người anh hùng đó đều đã anh dũng chiến đấu, anh dũng hy sinh thân mình cho nhân dân, cho đất nước. Đây thực sự là những tấm gương tiêu biểu cho hàng triệu thiếu niên nhi đồng Việt Nam từ thành thị, đồng bằng tới miền núi, hải đảo xa xôi đã hăng hái tham gia vào công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam thân yêu của chúng ta trong suốt 90 năm qua.
Cuốn sách Những tấm gương anh hùng tuổi thiếu niên là một tập hợp các câu chuyện có thật về những thiếu niên Việt Nam dũng cảm, kiên cường, và yêu nước trong lịch sử của nhiều tác giả do Nhà xuất bản Dân trí ấn hành năm 2018. Những câu chuyện nổi bật trong cuốn sách có thể kể đến như:
- Nông Văn Dền (bí danh Kim Đồng) là một trong những thiếu niên anh hùng tiêu biểu của Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Anh sinh năm 1929 tại làng Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình dân tộc Nùng nghèo khó.
Kim Đồng gia nhập đội ngũ cách mạng khi còn rất trẻ và được giao nhiệm vụ làm liên lạc viên cho các cán bộ Việt Minh tại khu vực Cao Bằng. Dù còn nhỏ tuổi, anh luôn dũng cảm và sáng suốt trong các nhiệm vụ bí mật, khéo léo qua mặt quân Pháp để hoàn thành công việc.
Ngày 15 tháng 2 năm 1943, trong một lần dẫn đường cho cán bộ rút lui khi bị quân Pháp phát hiện, Kim Đồng đã đánh lạc hướng địch để đồng đội kịp thời rút đi an toàn. Khi địch nổ súng, anh đã anh dũng hy sinh, lúc đó mới 14 tuổi.
Tinh thần dũng cảm và sự hy sinh của Kim Đồng đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần quả cảm. Sau này, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh đã chọn tên anh làm tên gọi cho tổ chức của mình, nhằm tưởng nhớ và tôn vinh tấm gương anh hùng thiếu niên của anh.
- Nguyễn Bá Ngọc là một trong những tấm gương thiếu niên dũng cảm nổi bật của Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Sinh ngày 5 tháng 8 năm 1952 tại xã Quảng Trung, huyện Quảng Xương, tỉnh Thanh Hóa, Nguyễn Bá Ngọc lớn lên trong thời kỳ đất nước còn nhiều gian khổ do chiến tranh.
Vào ngày 4 tháng 4 năm 1965, khi Nguyễn Bá Ngọc mới 13 tuổi, trong một lần máy bay Mỹ ném bom xuống địa phương, cậu bé đã nhanh chóng lao vào cứu hai em nhỏ khỏi bom đạn. Sau khi đưa được một em ra khỏi vùng nguy hiểm, Ngọc quay lại cứu em thứ hai thì trúng bom và anh dũng hy sinh.
Tấm gương dũng cảm của Nguyễn Bá Ngọc đã trở thành nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ Việt Nam. Sau này, tên của em được đặt cho nhiều trường học và con đường trên khắp cả nước, để tôn vinh lòng dũng cảm, sự hy sinh vì người khác và tinh thần yêu nước của một thiếu niên nhỏ tuổi.
- Phong trào "Nghìn Việc Tốt" là một phong trào thi đua được phát động vào năm 1963 ở Việt Nam, do Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh khởi xướng. Phong trào ra đời nhằm động viên các em thiếu nhi làm những việc có ích, giúp đỡ gia đình, trường học và cộng đồng, từ đó rèn luyện đức tính tốt đẹp, xây dựng tinh thần trách nhiệm và tình yêu thương.
Phong trào "Nghìn Việc Tốt" được khởi xướng lần đầu tại Trường Thiếu nhi miền núi Liên Sơn, tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh). Từ đó, phong trào lan rộng ra cả nước với khẩu hiệu: “Mỗi ngày làm một việc tốt vì đồng bào, vì đất nước.” Các hành động tích cực mà phong trào khuyến khích rất đa dạng, từ giúp đỡ bạn bè, chăm sóc người già, giữ gìn vệ sinh môi trường, đến tham gia bảo vệ của công, tiết kiệm tài nguyên, và nhiều hoạt động vì cộng đồng khác. Những dũng sĩ nhỏ tuổi trong phong trào nghìn việc tốt không thể không nhắc đến Nguyễn Ngọc Ý Nhi, em hiện là học sinh lớp 7/1, Liên Đội phó Trường THCS Phan Chu Trinh. Trong học tập, Nhi luôn là một trong những tấm gương tiêu biểu đi đầu. Nhiều năm liền em đạt thành tích học sinh giỏi. Là đội viên chăm ngoan, chuyên cần, xuất sắc giành được nhiều bông hoa điểm 10. Không những thế, Nhi còn hăng hái giúp đỡ bạn cùng tiến. Năm học qua, em đã giúp đỡ thành công 2 bạn học yếu kém được tuyên dương học sinh tiến bộ nhất lớp. Tiếp theo là dũng sĩ nhỏ tuổi Lê Đoàn Phương Dung. Tại thị xã Bình Long có một cô học trò nhỏ vừa vinh dự được tặng danh hiệu “ Dũng sĩ nghìn việc tốt”. Đó là Lê Đoàn Phương Dung, học sinh lớp 5/1 trường tiểu học An Lộc B. Mẹ là giáo viên, cha là cán bộ huyện nên từ nhỏ Dung đã nhận được sự giáo dục toàn diện từ gia đình. Suốt 5 năm học, Dung là học sinh giỏi, đạt nhiều giải thưởng cao như: giải Olympic tiếng Anh cấp quốc gia, Olympic cấp tỉnh, đạt chuyên hiệu chăm học, nghệ sĩ nhỏ, nghi thức đội hạng nhất cấp trường. Năm 2012, em nhặt được số tiền gần 13 triệu đồng và đã trả lại cho người đánh mất. Dung là học sinh duy nhất của tỉnh và là 1 trong 72 đội viên xuất sắc trong cả nước nhận giải thưởng “ Dũng sĩ nghìn việc tốt” do Trung ương Đoàn tuyên dương tại tỉnh Bắc Ninh.
Bên cạnh đó, có những dũng sĩ nhí có hoàn cảnh khó khăn nhưng luôn nỗ lực vươn lên trong học tập. Đó là em Nguyễn Thị Thanh Tú, học sinh lớp 9A1 trường THCS Sông Lô. Mặc dù bị gai đôi cột sống, không thể ngồi học được lâu, gia đình lại khó khăn, nhưng Tú luôn đạt thành tích cao trong học tập, được thầy cô đánh giá là tấm gương tiêu biểu để các bạn học tập noi theo……
Phong trào "Nghìn Việc Tốt" đã góp phần nuôi dưỡng, phát triển phẩm chất đạo đức, lối sống đẹp của thanh thiếu niên Việt Nam. Đến nay, phong trào vẫn tiếp tục được duy trì trong các trường học và hoạt động đoàn đội, với các cuộc thi, chương trình, và khen thưởng để động viên các em thiếu niên, nhi đồng cùng thi đua làm việc tốt…
Để các em thiếu nhi học sinh ngày hôm nay có thêm hiểu biết về truyền thống quý báu của dân tộc, tác giả Đinh Đoàn đã tập hợp và biên soạn cuốn sách “ Những tấm gương Anh hùng tuổi thiếu niên” của nhiều tác giả với hy vọng các em thiếu niên nhi đồng Việt Nam hôm nay sẽ noi gương cha anh, quyết tâm học tập, lao động và tu dưỡng đạo đức để trở thành những công dân “ vừa hồng, vừa chuyên”, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam vinh quang. Sách có ký hiệu: 202003949 hiện đang phục vụ tại Phòng mượn Thư viện tỉnh Vĩnh Phúc. Mời các bạn tìm đọc!
Lê Như Quỳnh